1. Wprowadzenie 4. Wynik
2. Cel 5. Materiały i przygotowanie
3. Dane wejściowe 6. Instrukcje do ćwiczenia


Wprowadzenie

Zrozumienie jak różne parametry klimatyczne mogą zmienić się w przyszłości jest kluczowe dla oceny podatności na zmianę klimatu. Ponadto, pomaga określić pojawiające się wyzwania i szanse. Poniższe ćwiczenie koncentruje się na negatywnych czynnikach klimatycznych, tzn. ryzyku stojącym przed lokalnym obszarem. Najistotniejsze negatywne czynniki klimatyczne zostaną włączone w ocenę podatności i, w konsekwencji, będą powiązane z wyzwaniami jakimi Państwo muszą sprostać.

W ćwiczeniu zostaną wykorzystane zebrane informacje dotyczące zmiany klimatu w Państwa lokalnym obszarze lub sektorze gospodarki. Istotne wyzwania i szanse, zidentyfikowane w ćwiczeniu C – Wyzwania i szanse tworzone przez zmianę klimatu, zostaną również użyte. Lista proponowanych negatywnych czynników klimatycznych zostanie uzupełniona o nowe pozycje, na podstawie zebranych materiałów. Następnie, wybrane zostaną najważniejsze czynniki związane ze zmianą klimatu dla obszaru lokalnego lub sektora gospodarki.

Należy wyjaśnić następujące kwestie:

jak bardzo (rozmiar),
jak często (częstotliwość),
jak długo (czas trwania) i
gdzie (zakres przestrzenny).

Im szersza jest Państwa wiedza na temat potencjalnego wpływu zmiany klimatu na lokalny obszar lub sektor gospodarczy, tym bardziej dokładnie poniższe ćwiczenie zostanie wykonane. Aby uzyskać więcej informacji o zmianie klimatu proszę poszukać odpowiednich materiałów w Internecie lub krajowych instytutach meteorologicznych. Materiały pomocnicze projektu BalticClimate, obejmujące scenariusze dla wybranych parametrów, zostały przygotowane przez  Szwedzki Instytut Meteorologiczny i Hydrologiczny.

Proponujemy przeprowadzenie poniższego ćwiczenia wraz z ćwiczeniem III – Określenie negatywnych czynników społeczno-gospodarczych. Wyniki obu ćwiczeń zostaną wykorzystane w ćwiczeniu IV do określenia lokalnej wrażliwości. 

Cel

Celem tego ćwiczenia jest określenie najistotniejszych negatywnych czynników klimatycznych oraz szans, które wpływają na podatność i przystosowanie w danym obszarze docelowym lub sektorze gospodarki.

Dane wejściowe

Wyniki ćwiczenia C – Wyzwania i szanse tworzone przez zmianę klimatu

Wynik

1. Listy najważniejszych negatywne czynników klimatycznych i szans stojących przed lokalnym obszarem lub sektorem gospodarki. Proszę zauważyć, że wpływ zmian na działalność ekonomiczną w Państwa regionie, specyficzne działania lub elementy sektora gospodarki jest omawiany dopiero w ćwiczeniu IV.

2. Określenie potrzebnych informacji lub szczegółowych analiz konkretnych skutków zmiany klimatu, negatywnych czynników lub szans tworzonych przez zmianę klimatu, aby ocenić ogólną podatność. Jeśli zostały zauważone braki w wiedzy, należy zdecydować jak zostaną uzupełnione oraz jak nowe informacje zostaną wykorzystane w przyszłej pracy.

Materiały i przygotowanie

  • Proszę przygotować arkusz papieru o wielkości tablicy flipchart z listą  proponowanych parametrów i skutków zmiany klimatu (patrz lewa kolumna w Tabeli 1 poniżej). Zaleca się wcześniejsze omówienie listy i proponowanych pozycji przez lidera procesu z ekspertami i/lub skonsultowanie streszczenia  Czwartego Raportu IPCC: Zmiana klimatu 2007.

  • Lider procesu powinien się starać powiązać dyskusję na temat rozmiaru zmiany klimatu z lokalnym scenariuszem społeczno-gospodarczym (polityką przeciwdziałania zmianie klimatu) określonym w ćwiczeniu I. Jeśli uczestnicy  wybrali scenariusz wg którego poziom emisji gazów będzie wysoki i polityka przeciwdziałania zmianie klimatu nie będzie prowadzona, rozmiar zmiany klimatu będzie większy, i vice versa.

  • Lider procesu powinien również przygotować arkusze papieru z wynikami ćwiczenia C – Wyzwania i szanse tworzone przez zmianę klimatu.

  • Proszę przygotować wykresy dla list o rozmiarze tablicy flipchart (jedną dla negatywnych czynników, drugą dla szans). Jeśli więcej niż jeden obszar lokalny lub sektor gospodarki jest omawiany, należy przygotować dwie listy dla każdego obszaru/sektora. 

Tabela 1. Lista parametrów i skutków klimatycznych, kierunek zmian, znaczenie i potrzebne informacje. (Do pobrania w Plikach powiązanych po prawej stronie)

Parametry i skutki klimatyczne Istotne dla regionu Kierunek  zmian Znaczenie Potrzebne  informacje
Liczba zimnych dni        
Liczba zimnych nocy        
Fale gorąca (ekstrema gorąca)        
Natężenie silnych opadów deszczu        
Całkowite opady atmosferyczne        
Powodzie        
Erozja obszarów przybrzeżnych        
Rozmiar terenów podmokłych        
Ekstremalne wahania  poziomu morza        
Wzrost poziomu morza        
Pokrywa śnieżna        
Pokrywa lodowa        
Niestabilność terenu        
Maksymalne przepływy wiosną        
Ocieplenie wód rzek i jezior        
Wydajność upraw        
Daty składania jaj, wypuszczania liści, sadzenia roślin        
Przemieszczenie się zwierząt, roślin, szkodników itd. W kierunku biegunów        
Pożary lasów        
Roznosiciele chorób zakaźnych        
Rozprzestrzenienie roślin pylących (reakcje alergiczne)        
Burze        
Wahania wokół punktu zamarzania        
Potencjalne ekstremalne zdarzenia i skutki:        
Ekstremalny wzrost poziomu morza (>2m przed 2100)        
Przedłużające się okresy suszy z ekstremalnymi temperaturami (+6 ˚C w lecie)        
Zmiana schematu opadów  atmosferycznych – bardzo silne opady w lecie        
Silne jesienne i letnie burze        
Większe problemy z niestabilnością terenu, szczególnie na obszarach górzystych        
Cieplejsze zimy, mniej śniegu, ale więcej silnych opadów        
Mniejsze opady latem i wyższa temperatura        
Mniej mroźnych dni zimą        

 
Instrukcje do ćwiczenia

1. Lider procesu omawia ćwiczenie.

2. Najpierw należy objaśnić w jaki sposób różne parametry klimatyczne wpłyną na lokalny obszar lub region (niezależnie od poglądu grupy na faktyczny wpływ).

  • Każda pozycja na liście powinna zostać opracowana w następujący sposób.

    (1) Przez 1-2 minuty należy omówić w parach czy dana pozycja wywrze znaczny wpływ na Państwa region. Warto się zastanowić jak bardzo/jak silnie (rozmiar), jak często (częstotliwość), na jak długo (czas trwania) oraz gdzie (zakres przestrzenny) poszczególne parametry klimatyczne mogą mieć wpływ na region. Proszę również wskazać kierunek zmiany (wzrost, brak zmiany, spadek) parametrów.

    (2) Każda para przedstawia swoje wybory i uzasadnienie na forum grupy. Należy dążyć do tego, aby grupa osiągnęła porozumienie. Wyniki należy zapisać w Tabeli 1.

  • Uczestnicy dysponują już listą parametrów klimatycznych, które mogą potencjalnie wpłynąć na dany region. Następnie należy wybrać najważniejsze  parametry dla regionu i sektora gospodarki. Można omówić każdą pozycję i sklasyfikować jej znaczenie w skali od 1 do 7 (od małego do dużego znaczenia). Proszę wybrać trzy potencjalne negatywne czynniki i szanse i wpisać je na listy.

  • Proszę omówić różnice i podobieństwa oraz zastanowić się, czy jakieś połączenie parametrów klimatycznych byłoby szczególnie problematyczne. Najistotniejsze punkty dyskusji powinny zostać zanotowane i włączone do dokumentacji.

3. Należy również zdecydować czy dodatkowe dane na temat zmiany klimatu są potrzebne,  aby móc kontynuować ćwiczenie. Ponadto, proszę pamiętać, że ocena powinna być oparta na wiedzy.

  • Proszę przeanalizować czy posiadane dane dotyczące parametrów na liście są wystarczające, odpowiednie i solidne. Czy potrzeba więcej danych, aby ocenić wpływ zmiany klimatu? Czy zebrane są wystarczające? Jeśli nie, jakich danych brakuje? Czy uzyskanie nowych informacji o częstotliwości, czasie trwania i zakresie przestrzennego konkretnego zdarzenia jest możliwe i konieczne? Jeśli dane są niewystarczające, jak zostaną uzupełnione?

4. Jeśli postanowili Państwo zebrać więcej danych, proszę ponownie ocenić informacje zawarte w Tabeli 1. Może to stanowić oddzielne zadanie dla grupy uczestniczącej w projekcie.


Powrót do ćwiczenia I – Jakie będzie przyszłe społeczeństwo?          
Przejdź do ćwiczenia III – Oznaczanie negatywnych czynników społeczno-gospodarczych